Laden Evenementen

« Alle Evenementen

  • Dit evenement is voorbij.

‘In Volle Bloei’, expo florale schilderijen

februari 10 - juni 6

Tentoonstelling In Volle Bloei zet 17de-eeuwse bloem in de spotlight 

Van 10 februari tot 6 juni 2022 trakteert het Mauritshuis in Den Haag zijn bezoekers op een bont boeket, bestaande uit de beste bloemstillevens uit de 17de eeuw. De tentoonstelling In Volle Bloei besteedt extra aandacht aan vrouwelijke kunstenaars die in dit genre furore maakten en een grote rol speelden in de ontwikkeling van de botanische wetenschap.

Het museum bezit een rijke verzameling bloemschilderijen. Aangevuld met bruiklenen, schilderijen, prenten en tekeningen van over de hele wereld vertelt In Volle Bloei het fascinerende verhaal van de geschiedenis van de ‘verering van Flora’. 

Florilegia  

Mannen én vrouwen bestudeerden met grote passie alles wat groeide en bloeide. Zij creëerden de fraaiste albums waarin minutieus en kleurrijk bloemen en planten waren afgebeeld, inheems en uitheems. Ze werden ‘florilegia’ genoemd, publicaties met ongelofelijk gedetailleerde afbeeldingen in ets of gravure, bedoeld om de schoonheid van bloemen en planten te illustreren. Ze ontstonden omdat onderzoekers flora en fauna niet uit boeken wilden leren kennen, maar door het zelf bestuderen en afbeelden ervan.  

De tentoonstelling laat verschillende beroemde publicaties zien. Uit 1601 stamt het boek Rariorum plantarum historia van Carolus Clusius (1526-1609) de arts en botanicus die vanaf 1594 de Hortus Botanicus in Leiden leidde. In het boek beschreef hij meer dan 100 nieuwe plantensoorten. Clusius werd omringd door een internationaal netwerk van tuinliefhebbers en amateur-botanici uit de hogere kringen, onder wie diverse vrouwen. Het was dus niet toevallig dat vanaf 1600 het geschilderde bloemstilleven ‘opeens’ als genre ontstond.  

Fantasieboeketten 

De meeste schilders uit de periode 1600-1630 maakten fantasieboeketten waarin aan elke bloem de uiterste zorg was besteed. Hoe meer soorten en hoe zeldzamer, hoe beter. De eerste schilder die zich exclusief op het bloemstilleven toelegde was Ambrosius Bosschaert. Omstreeks 1618 schilderde hij ‘Vaas met bloemen in een venster’. Elke bloem is precies naar het leven weergegeven, maar de 30 verschillende bloemen hebben nooit allemaal tegelijkertijd gebloeid. Het boeket is ook gefantaseerd: alle bloemen zitten aan de voorkant waardoor het in werkelijkheid meteen zou omvallen. Bovendien zou de bovenste bloem een onmogelijk lange steel moeten hebben om boven de rest uit te komen. 

Na 1630 veranderde deze stijl. Boeketten werden minder frontaal en minder symmetrisch van opzet. Het werd steeds belangrijker dat het er allemaal uitzag alsof het naar de werkelijkheid was geschilderd.  

In de tweede helft van de 17de eeuw kreeg het bloemstilleven een upgrade, met ‘ontploffende’ boeketten als gevolg. Willem van Aelst (Bloemstilleven met horloge, 1663) en Jan Davidsz de Heem (Vaas met bloemen, c. 1670) maakten ware spektakelstukken van hun bloemstillevens. Alles moest visueel verleiden: verstopte bloemen, kleine kruipbeestjes, schitterende lichteffecten, veel kleuren en mooie vazen. Ook in de werken van Abraham Mignon (Bloemen in een glazen vaas en Bloemen in een metalen vaas, c. 1670) kan het niet op.  

Vrouwelijke kunstenaars 

Rond 1700 nam het vuurwerk in de vazen iets af en keerden de schilders terug naar een wat rustiger bloembeeld. Bij Rachel Ruysch, een van de succesvolle vrouwelijke schilders in dit genre, vinden we in 1700 een bescheidener boeket dat opmerkelijk genoeg al aan het verwelken is. Ruysch heeft zelfs één bloem afgeknipt op het schilderij. Bloemen en hun korte levensduur konden staan voor de tijdelijkheid van het leven zelf. 

In de 17de eeuw werd de tulp razend populair en dus ook afgebeeld in prachtige tulpen-boeken. Van Judith Leyster (1609-1660) is een tulpenalbum te zien met een verfijnde tekening van een tulp genaamd ‘De Vroege Brabantsson’. Maria Moninckx (1676-1757) was naamgeefster van de zogenaamde Moninckx-atlas van de Amsterdamse Hortus Botanicus. De 425 waterverftekeningen van uitheemse planten die daar vanaf 1686 groeiden, zijn samengebracht in negen banden, waarvan drie in de tentoonstelling te zien zijn.  

Maria Sibylla Merian (1647-1717) was kunstenaar én onderzoeker en liet een omvangrijk oeuvre na van botanische tekeningen en baanbrekende natuurwetenschappelijke publicaties. Ze maakte kleurrijke tekeningen van vlinders en insecten in hun natuurlijke leefomgeving. Een reis naar Suriname resulteerde in haar beroemde boek Metamorphosis Insectorum Surinamensium Ofte Verandering der Surinaamse Insecten (1705). Daarnaast publiceerde ze onder meer een meerdelig Rupsenboek. In de tentoonstelling is dit boek te zien, naast één deel van haar Rupsenboek en twee van haar gedetailleerde, kleurige tekeningen.  

■ www.mauritshuis.nl

 

 

 

 

Gegevens

Begin:
februari 10
Einde:
juni 6
Evenement Categorie:
Evenement Tags:
, , , ,
Site:
www.mauritshuis.nl

Locatie

Mauritshuis
Den Haag, Nederland + Google Maps